دانش‌نامهٔ Noventix

واژه‌نامهٔ هوش مصنوعی

مفاهیم و اصطلاحات هوش مصنوعی را عمیق‌تر بشناس.

۳۴۵ اصطلاح آموزشی۲۵ حوزهٔ موضوعیرایگان برای همه
مرور سریع

از الفبا شروع کن

دسته‌بندی‌ها

موضوع موردنظرت را انتخاب کن

۳۴۵ اصطلاح
عامل‌های هوش مصنوعی
Function Calling

فراخوانی تابع

فراخوانی تابع؛ روشی که مدل در آن مشخص می‌کند کدام تابع برنامه باید با چه ورودی‌هایی اجرا شود تا کاری خارج از توان مستقیم مدل انجام شود.

مشاهدهٔ جزئیات
هوش مصنوعی مولد
GAN (Generative Adversarial Network)

شبکه خصمانه مولد

شبکه خصمانه مولد؛ شامل دو شبکه (تولیدکننده و تشخیص‌دهنده) که با هم رقابت می‌کنند تا داده واقعی‌نما تولید شود. رقابت بین دو شبکه باعث می‌شود تولیدکننده تلاش کند خروجی‌هایی شبیه داده واقعی بسازد و تشخیص‌دهنده آن‌ها را بهتر شناسایی کند.

مشاهدهٔ جزئیات
زیرساخت هوش مصنوعی
GPU (Graphics Processing Unit)

واحد پردازش گرافیکی

واحد پردازش گرافیکی؛ پردازنده‌ای بسیار موازی که برای آموزش مدل‌های عمیق بسیار سریع است. توان پردازش موازی GPU آن را برای عملیات بسیار زیاد و مشابه که در شبکه‌های عصبی رایج‌اند مناسب می‌کند.

مشاهدهٔ جزئیات
هوش مصنوعی مولد
GenAI (Generative AI)

هوش مصنوعی مولد

هوش مصنوعی مولد؛ نوعی هوش مصنوعی که محتوای جدید مثل متن، تصویر، صدا یا کد تولید می‌کند. مدل‌های مولد می‌توانند از یک دستور کاربر برای تولید متن، تصویر، صدا، ویدیو یا کد استفاده کنند.

مشاهدهٔ جزئیات
هوش مصنوعی مولد
Generative Model

مدل مولد

مدل مولد؛ مدلی که به‌جای فقط تشخیص یا دسته‌بندی داده‌ها، می‌تواند محتوای جدید مانند متن، تصویر، صدا، ویدیو یا کد تولید کند.

مشاهدهٔ جزئیات
Fine-tuning و PEFT
Gradient Descent

گرادیان کاهشی

گرادیان کاهشی؛ روش به‌روزرسانی پارامترها در جهت کاهش خطا؛ نرخ یادگیری تعیین می‌کند هر گام چقدر بزرگ باشد.

مشاهدهٔ جزئیات
یادگیری عمیق
Graph Neural Network (GNN)

شبکه عصبی گراف

شبکه عصبی گراف؛ مدلی برای داده‌هایی که ساختار شبکه‌ای یا گراف دارند. GNN برای مسائلی مانند شبکه‌های اجتماعی، ارتباط بین کالاها، مولکول‌ها و سیستم‌های دارای رابطه مناسب است.

مشاهدهٔ جزئیات
ارزیابی مدل‌ها
Ground Truth

حقیقت مرجع

حقیقت مرجع؛ پاسخ واقعی و صحیح که مدل باید آن را یاد بگیرد. Ground Truth مبنای مقایسه مدل است و برای آموزش، ارزیابی و اندازه‌گیری خطای بسیاری از مدل‌ها اهمیت دارد.

مشاهدهٔ جزئیات
امنیت و ایمنی هوش مصنوعی
Guardrails

گاردریل‌ها

گاردریل‌ها؛ قوانین، محدودیت‌ها و کنترل‌هایی که برای جلوگیری از خروجی‌ها یا رفتارهای نامناسب و ناامن در سیستم AI استفاده می‌شوند.

مشاهدهٔ جزئیات
مدل‌های زبانی بزرگ
Hallucination

توهم

توهم؛ زمانی که مدل هوش مصنوعی اطلاعات نادرست یا ساختگی را با اعتمادبه‌نفس تولید می‌کند. در کاربردهای حساس باید خروجی مدل با منابع معتبر بررسی شود، زیرا لحن مطمئن مدل به معنی درست بودن اطلاعات نیست.

مشاهدهٔ جزئیات
مبانی هوش مصنوعی
Heuristic

روش سرانگشتی

روش سرانگشتی؛ قاعده‌های ساده و تقریبی برای حل سریع مسائل. روش‌های سرانگشتی معمولا پاسخ تقریبی و سریع می‌دهند و لزوما بهترین جواب ریاضی ممکن را پیدا نمی‌کنند.

مشاهدهٔ جزئیات
یادگیری عمیق
Hidden Layer

لایه مخفی

لایه مخفی؛ لایه‌های میانی شبکه عصبی که بین ورودی و خروجی قرار دارند. تعداد و ساختار این لایه‌ها بخشی از معماری شبکه را تشکیل می‌دهد و بر توانایی یادگیری مدل اثر دارد.

مشاهدهٔ جزئیات
یادگیری عمیق
Hidden State

حالت پنهان

حالت پنهان؛ برداری که وضعیت داخلی شبکه عصبی در هر گام پردازش را خلاصه می‌کند؛ در مدل‌های بازگشتی نقش حافظه کوتاه‌مدت را دارد.

مشاهدهٔ جزئیات
Fine-tuning و PEFT
Hyperparameter

فراپارامتر

فراپارامتر؛ تنظیماتی مثل نرخ یادگیری یا تعداد لایه‌ها که قبل از آموزش تعیین می‌شوند. این تنظیمات از پارامترهای داخلی مدل متفاوت‌اند، چون معمولا توسط طراح یا فرآیند تنظیم مدل تعیین می‌شوند.

مشاهدهٔ جزئیات
Fine-tuning و PEFT
Hyperparameter Tuning

تنظیم فراپارامتر

تنظیم فراپارامتر؛ جست‌وجو برای پیدا کردن بهترین تنظیمات مدل. روش‌هایی مانند جست‌وجوی شبکه‌ای، جست‌وجوی تصادفی و بهینه‌سازی بیزی برای این کار استفاده می‌شوند.

مشاهدهٔ جزئیات
مهندسی پرامپت
ICL (In-Context Learning)

یادگیری در متن

یادگیری در متن؛ توانایی مدل‌های زبانی برای یادگیری از مثال‌هایی که همین‌الان در ورودی داده شده‌اند. مدل با دیدن نمونه‌های موجود در همان درخواست، بدون تغییر دائمی وزن‌هایش، نحوه پاسخ‌گویی را با مثال‌ها هماهنگ می‌کند.

مشاهدهٔ جزئیات
استقرار مدل‌ها
Inference

استنتاج

استنتاج؛ استفاده از مدل آموزش‌دیده برای پیش‌بینی یا تولید خروجی روی داده‌های جدید. هر بار که یک مدل آموزش‌دیده برای پاسخ به درخواست کاربر اجرا می‌شود، در حال انجام Inference است.

مشاهدهٔ جزئیات
استقرار مدل‌ها
Inference API

API استنتاج

API استنتاج؛ سرویسی که یک ورودی را به مدل می‌دهد و خروجی تولیدشده توسط مدل را به برنامه برمی‌گرداند.

مشاهدهٔ جزئیات
مدل‌های زبانی بزرگ
Inference-Time Compute

محاسبات زمان استنتاج

محاسبات زمان استنتاج؛ منابع محاسباتی که مدل هنگام تولید پاسخ مصرف می‌کند و می‌توان با افزایش آن در برخی مدل‌ها کیفیت حل مسئله را بهبود داد.

مشاهدهٔ جزئیات
زیرساخت هوش مصنوعی
Infrastructure Network

شبکه زیرساخت

شبکه زیرساخت؛ لایه ارتباطی میان سرورها، تراشه‌ها و لوازم محاسباتی که پهنای باند، تأخیر، امنیت و استقلال عملیاتی را تعیین می‌کند.

مشاهدهٔ جزئیات
مهندسی پرامپت
Instruction

دستورالعمل

دستورالعمل؛ متنی که از کاربر یا سیستم به مدل می‌گوید چه کاری انجام دهد؛ در مدل‌های تنظیم‌شده، کیفیت دستورالعمل مستقیما بر نتیجه اثر می‌گذارد.

مشاهدهٔ جزئیات